آیا خانوارهای پرجمعیت باید نان را گرانتر بخرند؟ آیا قیمت بربری و سنگک چند برابر شده است؟ گزارشهای تازه از طرح نانینو نشان میدهد دولت به دنبال شناسایی خریدهای غیرمتعارف و مدیریت مصرف آرد یارانهای است؛ با این حال، مسئولان تأکید دارند خرید عادی خانوارها مشمول افزایش قیمت نمیشود.
بیشتر بخوانید:
واریز حقوق بازنشستگان لشکری از امروز آغاز شد؛ پرداخت ۶۰۰ هزار تومان معوقه فوقالعاده خاص
به گزارش اقتصادمند، اجرای طرح جدید مدیریت خرید نان در روزهای پایانی آبان ۱۴۰۵، موضوع سهمیه نان خانوارها و نحوه محاسبه قیمت خریدهای مازاد را به یکی از بحثهای مهم اقتصادی تبدیل کرده است. انتشار تصاویر کارتخوان برخی نانواییها با قیمتهای متفاوت برای یک نوع نان نیز نگرانیهایی درباره افزایش قیمت نان ایجاد کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، طرح جدید با هدف شناسایی خریدهای غیرمتعارف و جلوگیری از انحراف یارانه آرد اجرا میشود. با این حال، ابهام درباره معیار تشخیص مصرف عادی، وضعیت خانوادههای پرجمعیت و نرخ تجاری نان همچنان ادامه دارد.
۵ درصد کارتهای بانکی ۳۵ درصد آرد یارانهای را خریداری میکنند
یکی از آمارهای مورد توجه در بحث اجرای طرح نانینو، تمرکز خرید نان در تعداد محدودی از کارتهای بانکی است.
محمد جلال، مشاور وزیر اقتصاد و از مسئولان پیشین طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان، در مرداد ۱۴۰۴ اعلام کرده بود یک درصد کارتهای خریدار، ۱۳ درصد آرد یارانهای کشور را خریداری کردهاند. سهم سه درصد کارتها به ۲۳ درصد و سهم پنج درصد کارتها به ۳۵ درصد میرسید.
همچنین ۱۰ درصد کارتهای بانکی، ۴۲ درصد خرید آرد یارانهای را ثبت کرده بودند.
البته این آمار مربوط به دادههای سال ۱۴۰۴ است و نباید آن را نتیجه تازه اندازهگیریشده در آبان ۱۴۰۵ دانست. تمرکز بالای خرید میتواند نشانهای برای بررسی تراکنشهای غیرمتعارف باشد، اما بهتنهایی تخلف یا قاچاق نان را اثبات نمیکند.
چرا خرید نان با برخی کارتها غیرمتعارف تشخیص داده میشود؟
یکی از نگرانیهای مطرحشده، ثبت خرید ماهانه چند تن نان با اطلاعات مربوط به یک خانوار است. چنین حجمی با مصرف معمول یک خانواده تفاوت زیادی دارد و میتواند نیاز به بررسی تراکنشها را نشان دهد.
استفاده از نان یارانهای در رستورانها، مراکز تهیه غذا و فعالیتهای اقتصادی از جمله احتمالهایی است که در این زمینه مطرح میشود. اختلاف قیمت آرد یارانهای و تجاری نیز میتواند انگیزه خرید عمده نان ارزان را افزایش دهد.
با این حال، صرف ثبت خرید زیاد با یک کارت بانکی به معنای تخلف صاحب کارت نیست. خرید برای مجموعههای پرجمعیت، استفاده دیگران از کارت بانکی و شرایط خاص خانوار نیز باید در بررسیها لحاظ شود.
سهمیه نان خانوادههای پنج و شش نفره چقدر است؟
یکی از پرسشهای مهم درباره اجرای طرح جدید، وضعیت خانوارهای پرجمعیت است. در گزارشهای مربوط به طرح مدیریت خرید نان، متوسط مصرف ماهانه هشت کیلوگرم آرد برای هر نفر مطرح شده است.
اگر این میانگین را مبنای محاسبه قرار دهیم، میزان آرد متناظر با خانوار پنج نفره ۴۰ کیلوگرم و برای خانواده شش نفره ۴۸ کیلوگرم در ماه خواهد بود.
اما این ارقام سهمیه رسمی و قطعی خانوارها نیستند. عدد هشت کیلوگرم صرفاً یک میانگین مصرف گزارششده است و مسئولان آن را سقف ثابت خرید برای همه شهروندان نمیدانند.
همچنین وزن آرد با وزن نان پختهشده تفاوت دارد. نوع نان و وزن چانه نیز بر تعداد نان قابل خرید تأثیر میگذارد.
علی عیوضی، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان زنجان، اعلام کرده است که صرف پنج یا شش نفره بودن یک خانواده به معنای پرداخت نرخ تجاری نیست. به گفته او، سامانه برای تشخیص مصرف متعارف از دادههای خرید دو سال گذشته استفاده میکند و شرایط خانوار و منطقه را نیز در نظر میگیرد.
آیا خرید نان با کارت پدر و مادر جداگانه محاسبه میشود؟
بر اساس توضیحات مدیرکل غله زنجان، خرید اعضای یک خانوار در مجموع به حساب همان خانوار منظور میشود. بنابراین استفاده پدر و مادر از کارتهای بانکی جداگانه لزوماً سهمیه مستقلی برای هر کارت ایجاد نمیکند.
برای مثال، اگر پدر خانواده صبح و مادر خانواده بعدازظهر نان بخرند، سامانه میتواند مجموع خریدهای آنها را در بررسی الگوی مصرف خانوار لحاظ کند.
وضعیت افرادی که جدا از خانواده زندگی میکنند، مانند دانشجویان دارای محل سکونت مستقل، نیز از موضوعاتی است که به توضیحات اجرایی بیشتری نیاز دارد.
چرا قیمت بربری ۳۰ هزار و سنگک ۳۲ هزار تومان شد؟
انتشار تصاویر کارتخوان برخی نانواییها، قیمتهای متفاوتی را برای خرید یارانهای و تجاری نشان میدهد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از برخی نانواییها:
- قیمت بربری در حالت یارانهای حدود ۶ هزار و ۵۰۰ تومان و در حالت تجاری حدود ۳۰ هزار تومان است.
- قیمت سنگک در حالت یارانهای حدود ۷ هزار تومان و در حالت تجاری حدود ۳۲ هزار تومان گزارش شده است.
- برای نان لواش نیز نرخ تجاری حدود ۱۰ هزار و ۳۰۰ تومان مطرح شده است.
این ارقام نرخ رسمی و سراسری نان در کشور نیستند. بنابراین نمیتوان نتیجه گرفت تمام مردم از این پس باید برای خرید بربری ۳۰ هزار تومان و برای سنگک ۳۲ هزار تومان بپردازند.
اختلاف قیمت آرد یارانهای و تجاری چقدر است؟
یکی از دلایل اصلی تفاوت نرخ نان یارانهای و تجاری، اختلاف قیمت آرد در این دو سازوکار است.
در گزارشهای مربوط به طرح جدید، قیمت هر کیلوگرم آرد یارانهای ۲ هزار و ۳۰۰ تومان و آرد تجاری ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان عنوان شده است. به این ترتیب، نرخ آرد تجاری حدود ۵.۵ برابر آرد یارانهای است.
البته این ارقام مربوط به قیمت آرد هستند، نه قیمت هر قرص نان. هزینه پخت، دستمزد، انرژی، نوع نان و مقررات قیمتگذاری نیز در تعیین قیمت نهایی تأثیر دارند.
آیا خرید بیشتر از حد معمول با نرخ آزاد محاسبه میشود؟
مسئولان تأکید کردهاند که هدف طرح جدید، تعیین سقف یکسان برای تمام خانوارها نیست. سامانه نانینو قرار است با بررسی سابقه خرید خانوارها، تراکنشهای غیرمتعارف را شناسایی کند.
با این حال، هنوز جزئیات کامل معیار تشخیص خرید غیرمتعارف و میزان خریدی که ممکن است نرخ تجاری را فعال کند، برای همه شهروندان روشن نیست.
همین موضوع درباره خریدهای مناسبتی نیز اهمیت دارد. برای مثال، خانوادهای ممکن است به دلیل حضور مهمان، مراسم عروسی، نذری یا ترحیم در یک مقطع نان بیشتری تهیه کند.
در استان زنجان، مسئولان از پیشبینی سازوکاری برای درخواست سهمیه موقت در چنین مناسبتهایی خبر دادهاند؛ اما نمیتوان این سازوکار استانی را بدون اطلاعیه رسمی به تمام کشور تعمیم داد.
اگر کارتخوان نانوایی قیمت بالاتری نشان داد چه کنیم؟
خریداران بهتر است پیش از تأیید پرداخت، مبلغ نمایشدادهشده روی کارتخوان را بررسی کنند و آن را با نوع و تعداد نان خریداریشده تطبیق دهند.
در صورت مشاهده مبلغ غیرمنتظره، ابتدا باید علت محاسبه نرخ بالاتر را از نانوا جویا شوند و رسید تراکنش را نگه دارند. اگر اختلاف به نحوه محاسبه مصرف خانوار مربوط باشد، پیگیری موضوع از مرجع رسمی رسیدگی در استان ضروری است.
تا زمان انتشار گزارشها، مسیر واحد و تأییدشدهای برای اعتراض سراسری به محاسبه سهمیه خانوار در همه استانها معرفی نشده است.
آیا قیمت نان در سراسر کشور افزایش مییابد؟
گزارشهای مربوط به اجرای طرح جدید، نام استانهای مرکزی، خوزستان و زنجان را مطرح کردهاند. با این حال، انتشار تصاویر قیمتهای بالاتر در برخی نانواییها به معنای افزایش رسمی و سراسری قیمت نان نیست.
مسئولان میگویند خرید متعارف خانوارها همچنان با نرخ یارانهای انجام میشود و هدف طرح، شناسایی خریدهای پرحجم و تجاری است.
در مجموع، اجرای طرح نانینو پرسشهای مهمی درباره نحوه تخصیص یارانه آرد، سهمیه خانوارهای پرجمعیت و قیمت خریدهای مازاد ایجاد کرده است. شفافسازی معیارهای مصرف متعارف، اعلام روش اعتراض و انتشار نرخهای رسمی هر استان میتواند از سردرگمی مردم جلوگیری کند.
لینک خبر: https://eghtesadmand.com/?p=573427

